NAN GIẢI CỦA VIỆC KHÔNG THỂ THA THỨ (Thứ Ba, Tuần III Mùa Chay, 10.03.2026)

NAN GIẢI CỦA VIỆC KHÔNG THỂ THA THỨ

Sự tha thứ nằm ngay nơi trung tâm của đức tin Kitô giáo. Thế nhưng, nhiều người vẫn phải vật lộn với nan đề khi họ không thể tha thứ cho những ai đã gây tổn thương sâu đậm cho mình. Tin Mừng mời gọi chúng ta đến với một điều thật triệt để: tha thứ không giới hạn, ngay cả cho những người đã làm chúng ta bị thương tổn.

Tuy nhiên, sự tha thứ đích thực không phát sinh chỉ từ sức riêng của con người. Điều ấy chỉ trở nên khả thi khi chúng ta cảm nghiệm được chiều sâu của chính lòng thương xót Thiên Chúa dành cho mình, và để cho ân sủng ấy biến đổi tâm hồn chúng ta. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể trao ban cùng một lòng thương xót ấy cho tha nhân.

BÀI ĐỌC KINH THÁNH: [Đn 3,35-43; Tv 25,4-9; Mt 18,21-35]

Mọi tôn giáo đều dạy về tình yêu và lòng bác ái. Tôn giáo đích thực luôn cổ võ hòa bình, tình yêu và sự hòa hợp. Kitô giáo cũng dạy chúng ta về tình yêu của Thiên Chúa. Tuy nhiên, điều độc đáo và mang tính trung tâm của Kitô giáo chính là việc nhấn mạnh đến sự tha thứ của Thiên Chúa và, noi gương Người, chúng ta cũng phải tha thứ cho anh chị em mình. “Bấy giờ ông Phêrô đến gần Đức Giêsu mà hỏi: ‘Thưa Thầy, nếu anh em con cứ xúc phạm đến con, thì con phải tha đến mấy lần? Có phải đến bảy lần không?’ Đức Giêsu đáp: ‘Thầy không bảo là đến bảy lần, nhưng là đến bảy mươi lần bảy.’”

Kitô giáo không chỉ đòi hỏi chúng ta tha thứ cho những ai xúc phạm hay phạm lỗi với mình, nhưng còn mời gọi chúng ta tha thứ cả cho kẻ thù. Trong Bài Giảng trên núi, Chúa Giêsu dạy: “Anh em đã nghe Luật dạy rằng: ‘Hãy yêu đồng loại và ghét kẻ thù.’ Còn Thầy, Thầy bảo anh em: hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em, để anh em trở nên con cái của Cha anh em, Đấng ngự trên trời.” (Mt 5,43-45)

Trong Kinh Lạy Cha, khuôn mẫu của mọi lời cầu nguyện hướng đến Nước Thiên Chúa, có một lời khẩn xin rằng: “Xin tha nợ chúng con, như chúng con cũng tha kẻ có nợ chúng con.” (Mt 6,12). Thánh Phêrô viết: “Đừng lấy ác báo ác, đừng lấy lời nguyền rủa đáp lại lời nguyền rủa; trái lại, hãy chúc phúc, vì anh em được kêu gọi để thừa hưởng phúc lành.” (1 Pr 3,9). Thánh Phaolô cũng nói: “Anh em thân mến, đừng tự mình báo oán, nhưng hãy để cho cơn thịnh nộ của Thiên Chúa thi hành; vì có lời chép: ‘Chính Ta sẽ báo oán, chính Ta sẽ đáp trả – Chúa phán.’ Trái lại, nếu kẻ thù ngươi đói, hãy cho họ ăn; nếu họ khát, hãy cho họ uống; làm như vậy, ngươi sẽ chất than hồng trên đầu họ.” (Rm 12,19).

Đức Giêsu không đòi chúng ta phải tha thứ nếu trước hết chúng ta chưa kinh nghiệm sự tha thứ của Thiên Chúa. Chính vì thế mà nhiều người không thể tha thứ, bởi họ cố gắng tha thứ chỉ bằng sức riêng và ý chí của mình. Nếu chưa từng cảm nghiệm trước đó ân sủng giải thoát của Thiên Chúa, chúng ta không thể thực sự tha thứ. Vì thế, nếu chúng ta không thể tha thứ, điều đó cũng có thể hiểu được, bởi vì “lầm lỗi là bản tính con người, còn tha thứ là điều thuộc về Thiên Chúa”. Chính vì thế, trong Bài Đọc I hôm nay trích từ sách Đanien, lời cầu nguyện của ông Azaria phản ánh kinh nghiệm bất lực của họ, cả với tư cách cá nhân lẫn như một dân tộc tội lỗi. Họ than khóc vì mất đi các vị lãnh đạo và các hy lễ tại Đền Thờ. Họ cảm nghiệm như bị Thiên Chúa bỏ rơi khi phải sống lưu đày nơi đất khách quê người.

Vì thế, đây là lời cầu xin lòng thương xót của Thiên Chúa, bởi dân Ítraen không có công trạng nào để tự hào trước mặt Người. “Lạy Chúa, giờ đây chúng con trở nên nhỏ bé nhất trong mọi dân tộc; hôm nay chúng con bị khinh chê khắp hoàn cầu vì tội lỗi chúng con. Hiện giờ chúng con không có thủ lãnh, không có ngôn sứ, không có vương hầu, không có lễ toàn thiêu, không có hy lễ, không có lễ phẩm, không có hương trầm, cũng chẳng có nơi nào để dâng của đầu mùa hầu được ơn Chúa.”

Với tâm hồn thống hối, họ cầu xin lòng thương xót: “Nhưng xin cho tâm hồn tan nát và tinh thần khiêm hạ của chúng con được Chúa chấp nhận như lễ toàn thiêu bằng chiên đực và bò tơ, như hàng ngàn chiên béo tốt; ước chi hôm nay hy lễ của chúng con được đẹp lòng Chúa, và xin cho chúng con hết lòng bước theo Ngài, vì những ai đặt niềm cậy trông nơi Ngài sẽ không phải thất vọng.” Thật vậy, họ chỉ còn biết cậy dựa vào lòng thương xót và sự cảm thương của Thiên Chúa: “Xin đừng để chúng con phải hổ thẹn, nhưng xin đối xử nhân hậu với chúng con theo lòng hiền từ và lượng từ bi cao cả của Ngài.”

Thế nhưng, nguyên tắc này dường như lại mâu thuẫn với dụ ngôn về tên đầy tớ không biết thương xót. Trong trường hợp của anh ta, anh đã từng được ông chủ tha thứ hoàn toàn và quảng đại món nợ của mình. Anh mắc nợ ông chủ một khoản không thể tính nổi, một món nợ mà không ai có thể trả được, vì số tiền ấy tương đương với nguồn thu thuế hằng năm của cả một tỉnh thuộc đế quốc La Mã. Không một cá nhân nào có thể trả nổi món nợ như thế.

Điều khó hiểu trong dụ ngôn là, mặc dù đã được tha thứ một món nợ khổng lồ như vậy, nhưng khi được ông chủ tha và thả đi, anh ta lại không thể tha cho người bạn đồng liêu chỉ mắc nợ mình khoảng ba tháng tiền công của một người lao động bình thường. “Hắn túm lấy cổ anh ta mà bóp và nói: ‘Trả nợ cho tao!’” Lặp lại gần như chính những lời mà trước đây anh đã thưa với ông chủ, “người bạn đồng liêu sụp xuống dưới chân hắn mà van xin: ‘Xin khất nợ cho tôi, tôi sẽ trả.’ Nhưng hắn không chịu; trái lại, hắn tống anh ta vào ngục cho đến khi trả xong nợ.” Làm sao có thể như vậy? Tại sao anh ta lại không có chút lòng thương xót nào đối với người chỉ nợ mình một số tiền nhỏ bé so với món nợ mà chính anh đã mắc với ông chủ? Làm sao lòng anh lại có thể chai cứng đến thế? Thế nhưng, chẳng phải đó cũng là tình trạng của nhiều người trong chúng ta sao?

Tại sao? Bởi vì chúng ta thiếu ý thức về chính mình. Chúng ta đã phạm nhiều tội lỗi và sai lầm trong đời, thế nhưng những người có trách nhiệm đối với chúng ta đã tha thứ cho chúng ta, đặc biệt là Thiên Chúa, Đấng luôn tha thứ mỗi khi chúng ta quay về xin Người thương xót. Thế mà chúng ta vẫn giữ lòng oán hận đối với những ai làm chúng ta thất vọng. Nhiều người trong chúng ta không thể tha thứ và vẫn tiếp tục nuôi dưỡng lòng thù ghét kẻ thù của mình. Chúng ta ôm chặt nỗi đau và cơn giận của mình, từ chối buông bỏ.

Điều mỉa mai của cuộc sống là khi chúng ta phạm lỗi, chúng ta thường tìm đủ lý do để biện minh cho mình; nhưng khi người khác phạm lỗi, thì đối với chúng ta dường như không có bất cứ lời biện minh nào. Khi chúng ta phạm tội, chúng ta mong chờ người khác – và cả Thiên Chúa – tha thứ cho mình. Nhưng khi người khác phạm lỗi, chúng ta lại từ chối tha thứ. Vậy làm sao chúng ta có thể dám xin Thiên Chúa tha thứ khi chính mình không thể tha thứ cho những người đã làm tổn thương mình? So với mức độ nặng nề của tội lỗi chúng ta xúc phạm đến Thiên Chúa, thì những điều người khác làm đối với chúng ta thường chỉ là nhỏ bé.

Vì thế, Chúa đã quở trách tên đầy tớ vô tâm ấy: “Tên đầy tớ độc ác kia, ta đã tha hết món nợ cho ngươi vì ngươi van xin ta; thì đến lượt ngươi, ngươi lại không phải thương xót bạn đồng liêu của ngươi như chính ta đã thương xót ngươi sao?”

Tại sao chúng ta không thể tha thứ cho những người đã làm tổn thương mình, trong khi chính chúng ta đã nhận được sự tha thứ? Khi chúng ta từ chối tha thứ cho người khác, điều đó cho thấy chúng ta chưa thực sự đón nhận sự tha thứ của Thiên Chúa trong tâm hồn. Đó chính là vấn đề cốt lõi của những người không thể tha thứ. Chúng ta sống cả đời chỉ nghĩ đến bản thân mình, đến nỗi đau và vết thương của mình. Chính sự ích kỷ khiến chúng ta không thể cảm thông với người khác. Chúng ta luôn nghĩ đến mình và những đau khổ của riêng mình. Chúng ta không xét mình để xem mỗi ngày những tư tưởng, lời nói và việc làm của mình đã làm tổn thương người khác như thế nào. Chúng ta thiếu sự nhạy bén đối với cảm xúc của người khác và chỉ quan tâm đến cảm xúc của mình. Khi chúng ta làm tổn thương người khác, chúng ta không cảm nhận được nỗi đau và sự xấu hổ của họ. Nhưng khi người khác làm tổn thương chúng ta, chúng ta lại cảm thấy rất sâu sắc. Vì thiếu lòng cảm thông, chúng ta không hiểu rằng người khác cũng là những tội nhân giống như chúng ta. Chúng ta yếu đuối, bị tổn thương và đổ vỡ. Chúng ta dễ rơi vào ích kỷ và tự vệ. Để vượt ra khỏi chính mình và nhìn đến người khác đòi hỏi một tâm hồn quảng đại và khiêm tốn. Vậy làm sao chúng ta có thể chữa lành chính mình và học biết buông bỏ?

Thứ hai, chúng ta thiếu ý thức về nỗi đau của người khác. Con đường học cách tha thứ là lắng nghe những câu chuyện của những người đau khổ và bị tổn thương. Khi kết bạn với những người từng phạm pháp, những người nghiện ngập, những người từng bị lạm dụng tình dục và thậm chí cả những kẻ đã áp bức họ; khi gặp gỡ những người đang trải qua những cuộc hôn nhân và các mối tương quan đầy khó khăn; những người phải đối diện với sự phân biệt đối xử nơi công sở hoặc trong gia đình; những người lớn lên trong những gia đình đầy rối loạn và tổn thương – tất cả những điều ấy giúp chúng ta nhận ra rằng cuộc sống rất phức tạp. Thánh Phaolô chia sẻ chính cuộc xung đột nội tâm của mình khi cố gắng thi hành ý muốn của Thiên Chúa: “Tôi không hiểu nổi hành động của chính mình; vì điều tôi muốn thì tôi không làm, nhưng điều tôi ghét thì tôi lại cứ làm.” (Rm 7,15) “Theo con người nội tâm, tôi vui thích vì luật của Thiên Chúa; nhưng trong các chi thể của tôi, tôi lại thấy một luật khác đang giao chiến với luật của trí khôn tôi, làm cho tôi bị giam cầm trong luật của tội lỗi.” (Rm 7,22). Nói cách khác, những vết thương sâu thẳm trong tâm hồn chúng ta vẫn chưa được chữa lành.

Sau cùng, để chữa lành tâm hồn mình, chúng ta cần quay về với Thiên Chúa và chiêm ngắm cuộc khổ nạn, cái chết và sự thương khó của Người. Khi chiêm ngắm Đức Kitô chịu đóng đinh và ý thức về tội lỗi của mình, chúng ta sẽ nhận ra Thiên Chúa yêu thương chúng ta biết bao và Người đã trả giá đắt thế nào cho tội lỗi của chúng ta. Khi nhận ra sự bao la của tình yêu Thiên Chúa và sự nghiêm trọng của tội lỗi mình, giống như ông Azaria trong Bài Đọc I hôm nay, chúng ta sẽ thôi không còn nuôi giữ oán hận đối với người khác, vì biết rằng chúng ta cũng chẳng tốt hơn họ. Với sự tự do của ơn tha thứ mà chúng ta lãnh nhận từ Thiên Chúa, và khi được Người chữa lành, chúng ta cũng có thể trao ban niềm vui ấy cho người khác bằng cách tha thứ cho họ, để họ cũng được chữa lành từ tận cõi lòng. Nếu không làm như vậy, chúng ta chỉ chuốc lấy khổ đau, vì Chúa đã cảnh báo: “Trong cơn giận, ông chủ trao hắn cho lý hình hành hạ cho đến khi trả hết món nợ. Ấy vậy, Cha của Thầy ở trên trời cũng sẽ đối xử với anh em như thế, nếu mỗi người trong anh em không hết lòng tha thứ cho anh em mình.”

Lm. Giuse Nguyễn Trường Thạch Sdb